Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ رَضيَ اللهُ عنهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ، وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ، وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ، وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ، وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ، وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ، مِثْلًا بِمِثْلٍ، سَوَاءً بِسَوَاءٍ، يَدًا بِيَدٍ، فَإِذَا اخْتَلَفَتْ هَذِهِ الْأَصْنَافُ، فَبِيعُوا كَيْفَ شِئْتُمْ، إِذَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ».
Çeviri
Ubâde b. Sâmit -radıyallahu anh-’dan rivayet edildiğine göre, o şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Altının altınla, gümüşün gümüşle, buğdayın buğdayla, arpanın arpayla, hurmanın hurmayla, tuzun tuzla (değiştirilmesi) birbiriyle aynı (ölçü veya ağırlık) olması ve elden ele verilmesi gerekir. Çeşitleri farklı ise, elden ele alıp-vermek şartıyla dilediğinizi satabilirsiniz.»
Açıklama
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- altın, gümüş, buğday, arpa, hurma ve tuz olmak üzere altı çeşit faizli malların doğru alım satım sistemini açıklamıştır. Eşyalar aynı türde ise, örneğin altını altınla, gümüşü gümüşle satmak gibi... Bu durumda iki şartın yerine gelmesi gerekir: Birincisi: Altın ve gümüş gibi genellikle tartılan bir eşya ise aynı ağırlıkta olması veya buğday, arpa, hurma ve tuz gibi genellikle bir ölçekle ölçülen şey ise aynı ölçüde olması gerekir. İkincisi: Satıcı bedeli alır ve alıcı da malı doğrudan (alışveriş) akdinin yapıldığı mecliste teslim alır. Altının gümüşle, hurmanın buğdayla takası gibi malların cinsleri farklı ise bu durumda alım satıma tek bir şartla izin verilir: Akdin yapıldığı mecliste satıcı bedeli, alıcı da malı peşin (doğrudan) almalıdır. Eğer bu yapılmazsa alışveriş batıl olur ve haram olan faizli alışverişi yapmış olurlar. Faize düşülmesi durumunda satıcı ve alıcı günah bakımından aynı konumdadır.
Faydalar
- Faizin bulaşabileceği mallar ve bu malların alım satım prosedürleri açıklanmıştır.
- Faizli alım satım yasaklanmıştır.
- Kağıt paralar (banknotlar), faiz illeti bakımından altın ve gümüş hükmündedir.
- Altı ribevî malın (faize konu olan malların) alım-satımının belirli halleri vardır: 1- Ribevî bir malın kendi cinsinden bir ribevî malla satılması (altının altınla, hurmanın hurmayla satılması gibi). Bunun sahih olması için iki şart gerekir: Ölçü veya tartıda eşitlik (misliyet), Akdin yapıldığı mecliste karşılıklı teslim alma (kabz). 2- Ribevî bir malın, aynı faiz illetine sahip fakat farklı cins bir ribevî malla satılması (altının gümüşle, buğdayın arpayla satılması gibi). Bu durumda: Karşılıklı teslim alma (kabz) şarttır, Eşitlik şart değildir. 3- Ribevî bir malın, hem cinsi hem de illeti farklı olan bir ribevî malla satılması: (Altının hurma ile satılması gibi...) Bu durumda ne karşılıklı teslimat ne de eşitlik şartı aranır (iki şart da aranmaz).
- Ribevî (faiz kapsamına giren) olmayan malların kendi aralarında alım-satımı veya mallardan birinin ribevî diğerinin ise ribevî olmaması durumunda; ne karşılıklı teslimat (takabuz) ne de eşitlik (temasül) şartı aranır. Gayrimenkulün altın karşılığında satılması buna bir örnektir.
Açıklama: العربية
بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم طريقة البيع الصحيح في الأصناف الربوية الستة وهي: الذهب، والفضة، والبر، والشعير، والتمر، والملح، فإذا كانت من نفس النوع كبيع الذهب بالذهب والفضة بالفضة... فلا بد من شرطين: الأول: التماثل في الوزن إن كان موزونًا كالذهب والفضة، أو التماثل بالكيل إن كان مكيلًا كالبر والشعير والتمر والملح. الثاني: قبض البائع للثمن والمشتري للسلعة وذلك في مجلس عقد البيع. فإذا اختلفت هذه الأصناف كبيع الذهب بالفضة، والتمر بالبر مثلًا فيجوز البيع بشرط واحد، وهو قبض البائع للثمن والمشتري للسلعة في مجلس العقد، وإلا فالبيع باطل، وقد وقعوا في الربا المحرم البائع والمشتري في ذلك سواء.
- بيان الأموال الربوية وكيفيّة البيع فيها.
- النهي عن بيع الربا.
- الأوراق النقدية لها حكم الذهب والفضة في علّة الربا.
- بيع وشراء الأصناف الربوية الستة له حالات: 1- أن يباع الربوي بربوي من جنسه، كذهب بذهب وتمر بتمر... فيشترط لصحته شرطان: التماثل في الوزن أو الكيل، والتقابض في مجلس العقد، 2- أن يباع الربوي بربوي من غير جنسه مع اتحاد العلة، كذهب بفضة، والبر بالشعير فيشترط لذلك التقابض، دون التماثل، 3- أن يباع الربوي بربوي من غير جنسه مع اختلاف العلة، فلا يشترط لذلك لا تقابض، ولا تماثل كبيع الذهب بالتمر.
- بيع وشراء الأصناف غير الربوية، أو أحدهما ربوي والآخر غير ربوي؛ لا يشترط لذلك لا تقابض، ولا تماثل، كبيع العقار بالذهب.