Kaynak: HadeethEnc.com, Türkçe v1.71.0
Arapça metin
عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «إذا قال الرَّجُل: هَلَكَ الناس، فهو أَهْلَكُهُم».
Çeviri
Ebu Hureyre -radıyallahu anh- anlatıyor: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- buyurdular ki: «Bir kimsenin: "İnsanlar helak oldu!" dediğini duyarsanız, bilin ki o, herkesten çok helak olandır.»
Açıklama
Bir kimse "İnsanlar helak oldu!'' derse, bu söz ile onların eksikliğini, küçüklüğünü ister ve onlardan üstün olduğunu söylemek ister. Bunu da kendinin onlardan üstün olduğunu düşündüğü için yapar. Bu şekilde söyleyerek onlardan daha fazla helak olmuş olur. Bu kef harfinin merfû olarak rivayetine göredir: ''Ehlekuhum'' Nasp ile olan rivayette: ''Ehlekehum'' Manası: Onların helakına sebep oldu demektir. Çünkü onları Allah'ın rahmetinden ümitsizliğe ve ye'se düşürdü. O da tevbe ile dönmelerinden onları alıkoyması sebebiyledir. Ve onları üzerinde bulundukları hal üzere kalmalarına sebebiyet verdiği için onlar helak olana kadar onları ümitsizliğe devam etmeye itti.
Açıklama: العربية
إذا قال الرجل: هَلك الناس، يريد بذلك إنقاصهم وتحقيرهم والترفع عليهم، لما يَرى من نفسه فضلا عليهم، فقد صار بذلك أعظمهم هلاكًا، وهذا على رواية الرفع :"أهلكُهم"، وأما على رواية النصب: "أهلكَهم" فمعناه: كان سببًا في هلاكهم حيث قَنَّطهم وأيأسهم من رحمة الله تعالى ، وصَدَّهم عن الرجوع إليه بالتوبة، ودفعهم إلى الاستمرار فيما هم عليه من القنوط، حتى هلكوا.
- النهي عن الإعِجاب بالنفس، واحتقار الآخرين، وعدم الأَمْن من مكر الله -تعالى-.
- من فعل ذلك فهو أسوأ منهم بما يلحقه من الإثم في انتقاصهم، والوقيعة بهم.
- المسلم يقوم بواجب الدعوة إلى الله -تعالى- عندما يرى فساد الناس.
- ذِكر عيوب الناس سبب في إشاعة الفاحشة التي تأتي بالهلاك والدمار.