گفتم: یا رسول الله، [راه] نجات چیست؟ فرمود: «امْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ، وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ، وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ»: «زبانت را نگه‌دار و [خلوت و عبادت در] خانه‌ات را بر خود لازم بگير و بر گناهت گریه کن

متن عربی

عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ رضي الله عنه قَالَ: قُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ مَا النَّجَاةُ؟ قَالَ: «امْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ، وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ، وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ».

ترجمه

از عُقبة بن عامر رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: گفتم: یا رسول الله، [راه] نجات چیست؟ فرمود: «امْلِكْ عَلَيْكَ لِسَانَكَ، وَلْيَسَعْكَ بَيْتُكَ، وَابْكِ عَلَى خَطِيئَتِكَ»: «زبانت را نگه‌دار و [خلوت و عبادت در] خانه‌ات را بر خود لازم بگير و بر گناهت گریه کن».

شرح

عُقبة بن عامر رضی الله عنه دربارهٔ اسباب نجات مؤمن در دنیا و آخرت از پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم سؤال می‌کند که رسول الله صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم می‌فرماید: باید سه مسئله را رعایت کنید: نخست: زبانت را از آنچه خیری در آن نیست و از هر سخن بدی نگه‌دار و حفظ کن و چیزی جز سخن خوب و نیک نگو. دوم: در خانه بمان تا در خلوت، الله را عبادت کنی و به طاعت الله عزوجل مشغول باش و با ماندن در خانه از فتنه‌ها دور بمان. سوم: برای گناهانی که مرتکب شده‌ای گریه کن و پشیمان باش و توبه کن.

فواید

• توجه صحابه رضی‌الله‌عنهم و اهمیتی که برای شناخت راه‌های نجات قائل بودند.
• بیان اسباب نجات در دنیا و آخرت.
• تشویق به اینکه اگر انسان از سود رساندن به دیگران ناتوان بود یا از این ترسید که در صورت آمیخته شدن با مردم، دینش و خودش زیان ببیند، به خودش مشغول شود.
• اشاره به توجه به خانه به‌ویژه در هنگام فتنه‌ها؛ زیرا از وسایل حفظ دین است.

موضوع‌ها

• فضائل و آداب
• آداب شرعى
• ایمانیات و اندرزها
• آداب سخن و سكوت
• توبه