منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «مَنْ حَلَفَ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ: وَاللَّاتِ وَالعُزَّى، فَلْيَقُلْ: لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ: تَعَالَ أُقَامِرْكَ، فَلْيَتَصَدَّقْ».
ترجمه
از ابوهریره ـ رضی الله عنه ـ روایت است که گفت: رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «مَنْ حَلَفَ فَقَالَ فِي حَلِفِهِ: وَاللَّاتِ وَالعُزَّى، فَلْيَقُلْ: لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَمَنْ قَالَ لِصَاحِبِهِ: تَعَالَ أُقَامِرْكَ، فَلْيَتَصَدَّقْ»: «هرکس سوگند یاد کرد و در سوگندش گفت: قسم به لات و عُزّیٰ، باید بگوید: لا اله الا الله؛ و هرکس به دوستش بگوید: بیا تا قمار کنیم، باید صدقه دهد».
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ در مورد سوگند خوردن به غیر الله هشدار می‌دهد، زیرا مؤمن به غیر الله سوگند یاد نمی‌کند؛ و خبر می‌دهد که هرکس به غیر الله قسم یاد کرد مثلا بگوید: قسم به لات و عزی - دو بتی که در جاهلیت عبادت می‌شدند - بر او واجب است که برای جبرانش بگوید: لا اله الا الله؛ و به این ترتیب از شرک برائت جوید و کفارهٔ این سوگندش باشد. سپس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر می‌دهد که هرکس به دوستش بگوید که بیا قمار کنیم - به این صورت که دو نفر یا بیشتر بر سر مالی در بین، مسابقه دهند و مال مذکور برای برنده باشد که در این صورت قطعا یکی می‌برد و دیگری می‌بازد - در این صورت مستحب است به سبب درخواستی که نموده، صدقه‌ای دهد تا کفارهٔ آن شود.
فواید
- سوگند خوردن فقط باید به نام‌ها و صفات الله باشد.
- سوگند یاد کردن به غیر الله حرام است، چه این سوگند به بت‌ها باشد مانند قسم خوردن به لات و عزی یا قسم خوردن به امانت، یا سوگند خوردن به پیامبر یا هر غیرالله دیگری.
- خطابی می‌گوید: «سوگند تنها با معبود بزرگ داشته شده ممکن است، پس اگر به لات و عزی و مانند آنها سوگند یاد کند، از این جهت مشابهت به کفار کرده است، بنابراین امر شده که این کار را با گفتن کلمهٔ توحید جبران کند.
- کسی که به غیر الله سوگند یاد کرده، کفارهٔ سوگند ندارد، ولی لازم است که توبه و استغفار کند؛ زیرا این گناه بزرگ‌تر از آن است که با چیزی جز توبه پاک شود.
- تحریم قمار با همهٔ جلوه‌ها و انواع آن. قمار همان «میسر» است که الله تعالی حرامش نموده و همراه با خمر و بت‌ها از آن نام برده است.
- وجوب بازگشت از گناه در هنگام ارتکاب آن.
- کسی که مرتکب گناهی شده، باید در پی آن کار نیکی انجام دهد؛ زیرا نیکی‌ها، بدی‌ها را از بین می‌برند.
شرح: العربية
يُحَذِّرُ النبيُّ صلى الله عليه وسلم مِن الحَلِف بغير الله؛ حيث المؤمن لا يحلف إلا بالله، ويخبر أنّ من حلف بغير الله؛ كمن حلف مثلًا: باللات والعُزى -وهما صنمان كانا يُعبدان في الجاهلية قبل الإسلام- فيجب عليه أن يقول مستدركًا على نفسه: لا إله إلا الله، تبرؤًا من الشرك، وكفارةً عن حلفه ذاك. ثم أخبر صلى الله عليه وسلم أنّ من قال لصاحبه: تعال نلعب القمار، -وهو أن يتغالب اثنان فأكثر على أن يكون بينهم مال يأخذه الغالب، ولا يخلو كل واحد منهما فيه من أن يغنم أو يغرم-؛ فيستحب أن يتصدق بشيء تكفيرًا عما دعا إليه.
- الحلف لا يكون إلا بالله وأسمائه وصفاته.
- الحلف بغير الله تعالى محرَّم، سواء الحلف بالأصنام كاللات والعزى، أو الحلف بالأمانة، أو الحلف بالنبي أو غير ذلك.
- قال الخطابي: اليمين إنما تكون بالمعبود المعظّم، فإذا حلف باللات ونحوها فقد ضاهى الكفار، فأمر أن يتدارك بكلمة التوحيد.
- ليس على من حلف بغير الله كفارة يمين، وإنما يلزمه الإنابة والاستغفار؛ لأنه أعظم من أن تكفِّرَه غير التوبة.
- تحريم القمار بكل صوره وأشكاله، وهو الميسِر الذي حرَّمه الله تعالى وقرَنه بالخمر والأصنام.
- وجوب الرجوع عن المعصية في حال اقترافها.
- من وقع في سيئة عليه أن يتبعها حسنة؛ لأن الحسنات يذهبن السيئات.