منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ سَعْدِ بْنِ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ الخُدْرِيّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ».
ترجمه
از ابوسعید، سعد بن مالک بن سنان خُدری، رضی‌الله‌عنه روایت است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «به خود زیان نزنید و به دیگران زیان نرسانید».
شرح
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بیان فرمود که دفع ضرر به هر گونه و در هر جلوه‌ای از خود و دیگران واجب است؛ پس برای هیچ‌کس روا نیست که نه به خویش آسیب رساند و نه به دیگری. و نیز برای او روا نیست که ضرر را با ضرر پاسخ دهد؛ زیرا ضرر جز به شیوه‌ٔ قصاص و بدون تعدّی، برطرف نمی‌شود.
فواید
- نهی از مجازاتی که بیش از مثل آن باشد.
- الله تعالی بندگانش را به چیزی که به زیان آنها باشد امر نکرده است.
- این حدیث قاعده‌ای است در حرمت رساندن ضرر و زیان، چه به‌وسیله‌ٔ گفتار، چه با کردار و چه با ترک [وظیفه].
- یکی از قواعد شریعت این است که: «الضرر یُزال»: «زیان از بین برده می‌شود». چون شریعت زیان را تایید نمی‌کند و هرگونه زیان‌رسانی را انکار می‌کند.
شرح: العربية
بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنه يَجِبُ دفعُ الضررِ بمختلف أنواعه ومظاهره عن النفس وعن الآخرين، فلا يَحِلُّ لأحدٍ أن يُؤذيَ نفسَه أو غيرَه على حد سواء. ولا يَحلُّ له أن يقابِلَ الضررَ بالضرر؛ لأن الضررَ لا يُزال بالضرر إلا على سبيل القصاص دون تعدٍّ.
- النهي عن المجازاة بأكثر من المِثْل.
- لم يأمر اللهُ عبادَه بشيء يضرُّهم.
- الحديث قاعدة في تحريم الضرر، والضرار بالقول أو بالفعل أو بالترك.
- من قواعد الشريعة: أن "الضرر يُزال"، فالشريعة لا تُقِرُّ الضرر، وتنكر الإضرار.