منبع: HadeethEnc.com, فارسی v۱.۳۰.۰
متن عربی
عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «إذا قال الرَّجُل: هَلَكَ الناس، فهو أَهْلَكُهُم».
ترجمه
از ابوهريره رضی الله عنه روایت است که رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمودند: «إِذَا قَالَ الرَّجُلُ: هَلَكَ النَّاسُ، فَهُوَ أهْلَكُهُمْ»: «هرگاه کسی بگويد: مردم هلاک شدند، خود بيش از همه در هلاکت و نابودی است».
شرح
چون کسی بگوید: مردم هلاک شدند و منظور وی تحقیر و عیبجویی از آنان و اظهار برتری خود بر آنان باشد و خود را بهتر و برتر از آنان ببیند، به همین دلیل خود او بیش از همه در معرض هلاکت و نابودی می باشد. در صورتی که «أهلكُهم» مرفوع باشد معنای حدیث همین است. اما در صورت منصوب بودن آن «أهلكَهم» معنای حدیث چنین است: اگر کسی بگوید مردم هلاک شدند، سبب هلاکت آنها می باشد چون آنان را از رحمت الهی مایوس و نا امید کرده و از توبه و بازگشت به سوی الله بازمی دارد و با این سخنان ایشان را وادار به ادامه دادن مسیر نا امیدی می کند تا اینکه هلاک شوند.
شرح: العربية
إذا قال الرجل: هَلك الناس، يريد بذلك إنقاصهم وتحقيرهم والترفع عليهم، لما يَرى من نفسه فضلا عليهم، فقد صار بذلك أعظمهم هلاكًا، وهذا على رواية الرفع :"أهلكُهم"، وأما على رواية النصب: "أهلكَهم" فمعناه: كان سببًا في هلاكهم حيث قَنَّطهم وأيأسهم من رحمة الله تعالى ، وصَدَّهم عن الرجوع إليه بالتوبة، ودفعهم إلى الاستمرار فيما هم عليه من القنوط، حتى هلكوا.
- النهي عن الإعِجاب بالنفس، واحتقار الآخرين، وعدم الأَمْن من مكر الله -تعالى-.
- من فعل ذلك فهو أسوأ منهم بما يلحقه من الإثم في انتقاصهم، والوقيعة بهم.
- المسلم يقوم بواجب الدعوة إلى الله -تعالى- عندما يرى فساد الناس.
- ذِكر عيوب الناس سبب في إشاعة الفاحشة التي تأتي بالهلاك والدمار.