Chanzo: HadeethEnc.com, Kiswahili v1.18.0
Matini ya Kiarabu
عن أنس بن مالك رضي الله عنه قال: لمَّا ثَقُل النبي صلى الله عليه وسلم جَعَل يَتَغَشَّاه الكَرب، فقالت فاطمة رضي الله عنها : واكَربَ أَبَتَاه، فقال: «لَيسَ عَلَى أَبِيك كَرب بعد اليوم». فلما مات، قالت: يا أَبَتَاه، أجاب ربًّا دَعَاه! يا أبَتَاه، جَنَّة الفِردَوس مَأوَاه! يا أبتاه، إلى جبريل نَنعَاه! فلمَّا دُفِن قالت فاطمة رضي الله عنها : أَطَابَت أَنفُسُكُم أَن تَحثُوا عَلَى رسُولِ الله صلى الله عليه وسلم التُّراب؟!
Tafsiri
Kutoka kwa Anas -Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake- amesema: alipozidiwa Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake- akawa anagubikwa na matatizo (kilevi cha kifo -sakaratil mauti), akasema Fatma: Nalia kwa matatizo ya baba yangu, akasema: "Hakuna kwa baba yako matatizo baada ya leo". Basi alipofariki Fatma -Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake- alisema: Ewe baba yangu, kamuitikia Mola aliyemuita! Ewe baba yangu, pepo ya Firdausi ndiyo mafikio yake, Ewe baba yangu, kwa Malaika Jibril ndiko tunako tangaza msiba wake, alipozikwa alisema Fatma -Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake-: Hivi zimeridhika nafsi zenu kumwaga udongo juu ya Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake-?!
Ufafanuzi
Inatupa picha hadithi hii juu ya subira ya Nabii -Rehema na Amani ziwe juu yake- juu ya kilevi cha kifo, alipozidiwa katika maradhi ambayo alifariki kwaajili yake, akawa anagubikwa na shida kutokana na ukali wa yale yanayompata; kwasababu yeye -Rehema na Amani ziwe juu yake- yanamzidia maumivu na maradhi, na hii ni kwasababu ya hekima ya hali ya juu: ili ayafikie yale yalioko kwa Mwenyezi Mungu miongoni mwa daraja za juu kwasababu ya malipo ya subira yake, kila anapofunikwa na shida Fatma -Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake- anasema: "Nalia kwa misukosuko ya baba yangu" anaumia kwasababu ya matatizo yanaomfika, kwasababu yeye ni mwanamke, na mwanamke huwa hawezi kuvuta subira. Akasema Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake- "Hakuna kwa baba yako matatizo baada ya leo"; kwasababu yeye Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake- alipohama kutoka duniani kahamia kwa rafiki aliyejuu, kama alivyokuwa -Rehema na Amani ziwe juu yake- akisema wakati akikumbwa na shida za kifo- "Ewe Mola wangu kwa rafiki aliyejuu, Ewe Mola wangu kwa rafiki aliyejuu, huku akitazama katika paa la nyumba -Rehema na Amani ziwe juu yake-". Alipofariki Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake- akawa -Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake- akimlilia kwa huzuni, lakini ilikuwa chinichini (haikuwa kwa makelele), na wala haimaanishi kuchukizwa na maamuzi ya Mwenyezi Mungu na mipango yake. Na kauli yake: "Kamuitikia Mola aliyemuita"; Ni kwasababu Mwenyezi Mungu ndiye ambaye mkononi mwake kuna ufalme wa kila kitu, na ajali za viumbe ziko mkononi mwake. kamuitikia muitaji wa Mwenyezi Mungu, nayo nikuwa yeye -Rehema na Amani ziwe juu yake- atakapokufa atakuwa kama wengineo katika waumini, inapandishwa roho yake mpaka isimamishwe mbele ya Mwenyezi Mungu Aliyetakasika na kutukuka juu ya mbingu ya saba. Na kauli yake: "Ewe baba yangu pepo ya Firdausi ndiyo mafikio yake" -Rehema na Amani ziwe juu yake- kwasababu yeye -Rehema na Amani ziwe juu yake- ndio kiumbe mwenye nafasi ya juu kuliko wote peponi, kama alivyosema Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake-: "Niombeeni mimi utetezi; kwani hiyo ni nafasi peponi ambayo haistahiki kwa yeyote ila kwa mja miongoni mwa waja wa Mwenyezi Mungu, na ninataraji mimi kuwa ndiye mwenye nafasi hiyo", na wala haina shaka kuwa Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake- mafikio yake ni pepo ya Firdausi, na pepo ya Firdausi ndiyo daraja ya juu zaidi katika daraja za pepo, na paa lake lililo juu yake ni Arshi ya Mola Aliyetakasika na kutukuka, na Nabii -Rehema na Amani ziwe juu yake- yuko daraja ya juu zaidi kuliko hiyo. Kauli yake: "Ewe baba yangu kwa Jibrili ndiko tunako tangaza msiba wake" Na akasema: Hakika sisi tunatoa habari za kifo chake kwa Jibrili kwasababu Jibrili ndiye aliyekuwa akimuijia akimfundisha kwa wahyi zama za uhai wake, na wahyi umefungamana na uhai wa Mtume -Rehema na Amani ziwe juu yake-. Kisha pindi alipobebwa na akazikwa, alisema -Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake- "Hivi nafsi zenu zimeridhika kumwaga udongo juu ya Mtume wa Mwenyezi Mungu -Rehema na Amani ziwe juu yake-? Yaani hii ni kwasababu ya huzuni yake kubwa juu yake, na huzuni yake na maumivu yake ni kwa kutengana na mzazi wake, na kujua kwake kuwa maswahaba -Radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao- Mwenyezi Mungu alizijaza nyoyo zao mapenzi ya Mtume -Ziwe juu yake Rehema na Amani- aliwauliza swali hili, lakini Mwenyezi Mungu Mtukufu yeye ndiye mwenye maamuzi, na marejeo ni kwake, na kama alivyosema Mwenyezi Mungu Mtukufu katika kitabu chake: (Hakika wewe ni maiti na hakika wao ni maiti).
Ufafanuzi: العربية
يُصوِّر هذا الحديث صبر نبينا صلى الله عليه وسلم على سكرات الموت، فلمَّا ثقل في مرضه الذي مات فيه جعل يغشى عليه من الكرب من شدة ما يصيبه؛ لأنه -عليه الصلاة والسلام- يتشدد عليه الألم والمرض، وهذا لحكمة بالغة: حتى ينال ما عند الله من الدرجات العلى جزاء صبره، فإذا غشيه الكرب تقول فاطمة رضي الله عنها : "وأكرب أبتاه" تتوجع له من كربه، لأنها امرأة، والمرأة لا تطيق الصبر. فقال النبي -عليه الصلاة والسلام-: "لا كرب على أبيك بعد اليوم"؛ لأنه صلى الله عليه وسلم لما انتقل من الدنيا انتقل إلى الرفيق الأعلى، كما كان -صلى الله عليه وسلم -وهو يغشاه الموت- يقول "اللهم في الرفيق الأعلى، اللهم في الرفيق الأعلى وينظر إلى سقف البيت صلى الله عليه وسلم ". توفي الرسول -عليه الصلاة والسلام-، فجعلت رضي الله عنها تندبه، لكنه ندب خفيف، لا يدل على التسخط من قضاء الله وقدره. وقولها "أجاب ربا دعاه"؛ لأن الله تعالى هو الذي بيده ملكوت كل شيء، وآجال الخلق بيده. فأجاب داعي الله، وهو أنه صلى الله عليه وسلم إذا توفي صار كغيره من المؤمنين، يصعد بروحه حتى توقف بين يدي الله سبحانه فوق السماء السابعة. وقولها: "وابتاه جنة الفردوس مأواه" صلى الله عليه وسلم ؛ لأنه -عليه الصلاة والسلام- أعلى الخلق منزلة في الجنة، كما قال النبي صلى الله عليه وسلم : "اسألوا الله لي الوسيلة؛ فإنها منزلة في الجنة لا تنبغي إلا لعبد من عباد الله، وأرجو أن أكون أنا هو"، ولا شك أن النبي صلى الله عليه وسلم مأواه جنة الفردوس، وجنة الفردوس هي أعلي درجات الجنة، وسقفها الذي فوقها عرش الرب جل جلاله، والنبي -عليه الصلاة والسلام- في أعلى الدرجات منها. قولها: "يا أبتاه إلى جبريل ننعاه" وقالت: إننا نخبر بموته جبريل لأن جبريل هو الذي كان يأتيه ويدارسه بالوحي زمن حياته، والوحي مرتبط بحياة النبي -عليه الصلاة والسلام-. ثمَّ لمَّا حُمِل ودفِن، قالت رضي الله عنها : "أطابت أنفسكم أن تحثوا على رسول الله صلى الله عليه وسلم التراب؟" يعني من شدة حزنها عليه، وحزنها وألمها على فِراق والدها، ومعرفتها بأن الصحابة رضي الله عنهم قد ملأ الله قلوبهم محبة الرسول -عليه الصلاة والسلام- سألتهم هذا السؤال، لكن الله سبحانه هو الذي له الحكم، وإليه المرجع، وكما قال الله تعالى في كتابة: (إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ).
- في هذا الحديث بيان أن رسول الله -صلى الله عليه وسلم- كغيره من البشر، يمرض ويجوع، ويعطش، ويموت.
- في الحديث رد على الذين يشركون بالرسول -صلى الله عليه وسلم-؛ يدعون الرسول -عليه الصلاة والسلام-، ويستغيثون به وهو في قبره، فهو عليه السلام ميت ولا يملك لهم شيئاً.
- في الحديث دليل على جواز الندب اليسير إذا لم يكن مؤذنا بالتسخُّط على الله -عز وجل-؛ لأن فاطمة ندَبَت النبي عليه -الصلاة والسلام-، لكنه نَدْب يسير، وليس فيه اعتراض على قدر الله -عز وجل-.
- في الحديث دليل: على أن فاطمة بنت محمد -صلى الله عليه وسلم- و -رضي الله عنها- بقيت بعد حياته -صلى الله عليه وسلم-، ولكن ليس لها ميراث؛ لأن الأنبياء لا يورثون.
- جواز التوجُّع للميت عند احتضاره.
- يجوز ذكر الميت بصفاته بعد موته دون رفع صوت ولا تسخط.
- صبر النبي -عليه الصلاة والسلام- على ما هو فيه من سكرات الموت وشدائده.
- ما بعد الحياة الدنيا خير للأنبياء -صلوات الله عليهم وسلامه- وكذلك أتباعهم.
- الدنيا دار تعب ونصب، والآخرة لا شيء فيها من هذا للمؤمن.