Majiya: HadeethEnc.com, Hausa v1.25.0
Rubutun Larabci
عَنْ بَهْزِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ: مَنْ أَبَرُّ؟ قَالَ: «أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أُمَّكَ، ثُمَّ أَبَاكَ، ثُمَّ الْأَقْرَبَ فَالْأَقْرَبَ».
Fassara
Daga Bahzu ɗan Hakim daga babansa daga kakansa ya ce: Na ce ya Manzon Allah: Waye wanda zan fi yi wa biyayya? Ya ce: «Mahaifiyarka, sannan mahaifiyarka, sannan mahaifiyarka, sannan babanka, sannan mafi kusa sai mafi kusa».
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya bayyana cewa mafi cancantar mutane da yi wa biyayya, da kyautata masa, da kyakkyawar mu'amala, da tsaftatacciyar mu'amala, da abokantakarsa da sadar da zumuncinsa: Ita ce uwa, kuma ya ƙarfafa haƙƙin uwa akan waninta da maimaitawarsa sau uku; dan bayanin falalarta akan ragowar mutane ba tare da togancewa ba. Sannan tsira da amincin Allah su tabbata agare shi ya ce yana mai bayyana wanda yake biye mata a biyayya: Sannan uba, sannan mafi kusanci sai mafi kusanci daga 'yan dangi, kuma a duk lokacin da ya zama ya fi kusanci to ya zama mafi cancanta da sadar da zumunci daga mafi nesa.
Fa'idoji
- A cikin hadisin akwai gabatar da uwa, sannan uba, sannan mafi kusanci sai mafi kusanci, gwarwadan darajojinsu a kusanci.
- Bayanin matsayin mahaifa musamman uwa.
- A cikin hadisin ya maimaita yi wa uwa biyayya sau uku; hakan dan girman falalarta akan 'ya'yanta, da kuma yawan abinda take ɗauka na wahalhalu da gajiya da kuma wahalar ciki, sannan haihuwa, sannan shayarwa, abubwan da uwa take kaɗaitaka da shi, sannan ta yi tarayya da uba a cikin tarbiyya.
Sharhi: العربية
بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنَّ أولى الناس بالبر به، والإحسان إليه، وحسن المعاملة، وطيب المعاشرة، ومصاحبته وصلته: هي الأم، وأكَّد حق الأم على غيرها بتكراره ثلاث مرات؛ لبيان فضلها على سائر الناس دون استثناء. ثم قال صلى الله عليه وسلم مبينًا من يليها في البر: ثم الأب، ثم الأقرب فالأقرب من ذوي الأرحام، وكلما كان أقرب كان أولى بالصلة من الأبعد.
- الحديث فيه تقديم الأم، ثم الأب، ثم الأقرب فالأقرب، على حسب درجاتهم في القرب.
- بيان مكانة الوالدين والأم خصوصًا.
- كرَّر في الحديث البر بالأم ثلاثًا؛ وذلك لعِظم فضلها على أولادها، ولكثرة ما تتحمله من مشاق وتعب وصعوبة الحمل، ثم الوضع، ثم الرضاع، والتي تنفرد بها الأم، ثم تشارك الأب في التربية.