Majiya: HadeethEnc.com, Hausa v1.25.0
Rubutun Larabci
عَنْ مُعَاذٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْيَمَنِ أَمَرَهُ أَنْ يَأْخُذَ مِنَ الْبَقَرِ مِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ تَبِيعًا أَوْ تَبِيعَةً، وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ مُسِنَّةً، وَمِنْ كُلِّ حَالِمٍ -يَعْنِي مُحْتَلِمًا- دِينَارًا أَوْ عَدْلَهُ مِنَ المَعَافِرِ، ثِيَابٌ تَكُونُ بِالْيَمَنِ.
Fassara
Daga Mu'az - Allah Ya yarda da shi -: Lokacin da Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya aika shi zuwa Yaman sai ya umarce shi ya karɓi Tabi'i namiji ko mace (wanda yake bin uwarsa kiwo) daga dukkan (shanu) talatin, haka (ya karɓi) Musinnah daga dukkanin (shanu) arba'in, daga (ya karɓi) dinari ɗaya ko kwatankwacinsa na Ma'afir wasu tufa ne na Yaman daga duk wanda ya isa mafarki.
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya aika Mu'az ibnu Jabal - Allah Ya yarda da shi - zuwa Yaman dan koyar da mutane da kuma kiransu, daga cikin abin da ya umarce shi da shi shine ya karɓi Zakkar shanunsu tabi'i ɗaya namiji ko mace daga dukkanin talatin; shine wanda ya cika shekara ɗaya, haka (ya karɓi) Musinna daga dukkanin arba'in; ita ce wacce ta cika shekara biyu. Kuma ya karɓi jizyar dinari ɗaya daga mazowa littafi Yahudawa da Nasara daga dukkanin namiji baligi, ko abin da ya yi daidai da dinari ɗaya na tufafin Yaman waɗanda ake kiransu da: Ma'afirri.
Fa'idoji
- Ba'a karɓar jizya sai daga wanda ya isa mafarki; domin cewa ƙa'idar wanda ba'a karɓa daga gare shi ita ce: Shine wanda ba ya halatta a kashe shi idan an ribace shi: Daga ƙaramin yaro, da mace, da wasunsu.
- Ƙimanta jizyar yana komawa ne ga ijtihadin liman, domin ita tana saɓawa gwargwadan saɓawar guri da kuma zamani, da wadata da kuma talauci, dalili akan haka cewa Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - shi ne wanda ya ƙaddara gwargwadanta ga mutanen Yaman, sai ya ce wa Mu'az; "Ka karɓi dinari ɗaya daga dukkanin wanda ya isa mafarki" yayin da jizya ta ƙaru lokacin Umar - Allah Ya yarda da shi - ya ƙayyade gwargwadanta ga mutanen Sham.
- Himmatuwa da tara Zakkah, da kuma wakilta wanda zai tattarota yana daga cikin muhimman ayyukan shugaba.
- Tabi'i: Shi ne wanda ya cika shekara ɗaya, ya shiga cikin shekara ta biyu, kuma an ambace shi tabi'i ne; domin shi bai gushe ba yana bin uwarsa kiwo.
- Dinari: Kuɗi ne na zinari, dinari na Musulunci: Awonsa shine Gram huɗu da rubu'in zinari (4.25GM).
Sharhi: العربية
بَعثَ النبي صلى الله عليه وسلم معاذَ بن جبل رضي الله عنه إلى اليمن لتعليم الناس ودعوتهم، ومما أمره به أن يأخذ من المسلمين زكاة بقرهم من كل ثلاثين بقرة يأخذ ثورًا تبيعًا أو بقرة تبيعة؛ وهو ما تم له سنة، ومن كل أربعين بقرة يأخذ بقرة مسنة؛ وهي ما تم لها سنتان. وأن يأخذ الجزية من أهل الكتاب اليهود والنصارى عن كل ذكر بالغ دينارًا، أو ما يساوي دينارًا من ثياب اليمن المسمى: معافري.
- الجزية لا تؤخذ إلَّا ممَّن قد بلغ الحلم؛ لأنَّ ضابط الذي لا تؤخذ منه: هو الذي لا يجوز قتله إذا أُسر: من صغيرٍ، وامرأة، وغيرهما.
- الجزية يرجع في تقديرها إلى اجتهاد الإمام، فإنَّها تختلف حسب اختلاف المكان والزمان، والغنى والفقر، والدليل على ذلك أنَّ النَّبيَّ صلى الله عليه وسلم هو الذي قدَّرها على أهل اليمن، فقال لمعاذ: "خذ من كل حالِمٍ دينارًا"، بينما زادت الجزية في تقدير عُمر رضي الله عنه حينما قدَّرها على أهل الشام.
- الاهتمام بجمع الزكاة، وتوكيل من يجمعها من مهام ولي الأمر.
- التبيع: ما أتمّ سنة، ودخل في الثانية، وسمي تبيعًا؛ لأنه ما زال يتبع أمه.
- الدينار: نقد ذهبي، والدينار الإِسلاميّ: زنته أربعة غرامات وربع من الذهب (4.25 جم).