Majiya: HadeethEnc.com, Hausa v1.25.0
Rubutun Larabci
عن أبي هريرة رضي الله عنه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم : أنَّه ذكر رجلًا من بني إسرائيل، سأل بعضَ بني إسرائيل أن يُسْلِفَه ألفَ دينار، فقال: ائْتِنِي بالشهداء أُشْهِدُهم، فقال: كفى بالله شهيدًا، قال: فَأْتِنِي بالكَفِيل، قال: كَفَى بالله كفيلًا، قال: صَدَقتَ، فَدَفَعَها إِليه إلى أجل مُسَمَّى، فخرج في البحر فقَضَى حَاجَتَه، ثُمَّ التَمَسَ مركَبًا يَرْكَبُها يَقْدَم عليه لِلأَجَل الذي أجَّله، فلم يجِد مركَبًا، فأَخَذَ خَشَبَة فَنَقَرَها، فَأَدْخَل فِيهَا أَلفَ دِينَار وصَحِيفَة مِنْه إلى صاحبه، ثم زَجَّجَ مَوضِعَها، ثمَّ أَتَى بِهَا إِلَى البحر، فقال: اللَّهُمَّ إنَّك تعلم أنِّي كنتُ تَسَلَّفتُ فلانًا ألف دِينَار، فَسَأَلَنِي كفيلًا، فقلتُ: كفى بالله كفيلًا، فَرَضِيَ بك، وسأَلَنِي شهيدًا، فقلتُ: كفى بالله شهيدًا، فرضِي بك، وأنِّي جَهَدتُ أنْ أَجِدَ مَركَبا أَبعث إليه الذي لَه فَلَم أَقدِر، وإنِّي أسْتَوْدِعُكَها. فرمى بها في البحر حتَّى وَلَجِت فيه، ثم انْصَرف وهو في ذلك يلتمس مركبا يخرج إلى بلده، فخرج الرجل الذي كان أسلفه، ينظُر لعلَّ مَركَبًا قد جاء بماله، فَإِذا بِالخَشَبَة التي فيها المال، فأَخَذَها لِأهله حَطَبًا، فلمَّا نَشَرَها وجَد المالَ والصحِيفة، ثمَّ قدِم الذي كان أسلفه، فأتى بالألف دينار، فقال: والله ما زلتُ جاهدًا في طلب مركب لآتيك بمالك، فما وجدتُ مركبا قبل الذي أتيتُ فيه، قال: هل كنتَ بعثتَ إليَّ بشيء؟ قال: أُخبِرك أنِّي لم أجِد مركبا قبل الذي جئتُ فيه، قال: فإنَّ الله قد أدَّى عنك الذي بعثتَ في الخشبة، فانصرِف بالألف الدينار راشدًا».
Fassara
Daga Abu Huraira -Allah ya yarda da shi- Cewa shi ya ambaci wani Mutum daga cikin Bani isra'ila, ya tambayi wasu daga cikin Bani Isra'ila cewa ya ranta masa Dinari dubu, sai ya ce: kazo mun da shaidu da zan kafa shaida da su, sai ya ce: Allah ya bisa Shaida, yace: to kazo mun da mai lamini, yace: Allah ya isheni lamini, ya ce: Kayi gaskiya, sai ya bashi kudin zuwa wani lokaci, sai Mutumin ya zuwa kogi sabida ya biya bukatarsa, sannan ya nemi abin hawa da zai hau da zai zo akansa idan wannan lokaci, bai sami abin hawa ba sai ya dauki wani itace da rarake shi sanna ya saka dinaren Mutumin cikinsa da wasika zuwa gare shi, sannan ya rufe bakinta sannan yazo kogi yace: Ya Ubangiji kasan cewa na ranci Dimare dubu daga daga wane, kuma ya tambayeni Mai lamini nace Allah ya isheni mai lamini, kuma ya yarda da hakan, kuma ya tambayeni shaida nace Masa Allah Shaida na kuma ya yarda da haka, kuma nayi iya kokarina in sami abin hawa amma ban samu ba, kuma ni ina bayar da Amanar ta sai ya jefata cikin kogi har ta nitse a ciki, sannan ya juya yana neman abin hawa da zai maida shi gari, sai mutumin da ya ranta masa kudin yana jiran watakila jirgi ya kawo wanda yake bin bashin, sai ga itacen da kudinsa suke ciki, sai ya dauketa don makamashi ga iyalansa, yayin da yaje ya shanyata a sai ya sami kudinsa da kuma takardar da aka aiko masa, sannan wanda ake bin bashin sai ya biyo bayansu kuma yazo da wani Dinare dubu din daban sai yace wallahi bangushe ba ina neman abin hawan da zan kawo maka kudinka, kuma bansamu ba sai wannan da nazo a cikinsa, sai ya ce: ko ka aikamun da wani abu? sai ya ce bansami wani abin hawa ba sai wannan da nazo dashi, sai ya ce: to sabida haka kuwa Allah ya biya maka da wanda ka aiko a cikin ita ce, to don haka ka koma da wannan Dinare dubu din kayi saa"
Sharhi
Cewa shi ya ambaci wani Mutum daga cikin Bani isra'ila, ya tambayi wasu daga cikin Bani Isra'ila cewa ya ranta masa Dinari dubu, sai ya ce: kazo mun da shaidu da zan kafa shaida da su, sai ya ce: Allah ya bisa Shaida, yace: to kazo mun da mai lamini, yace: Allah ya isheni lamini, ya ce: Kayi gaskiya, sai ya bashi kudin zuwa wani lokaci, sai Mutumin ya zuwa kogi sabida ya biya bukatarsa, sannan ya nemi abin hawa da zai hau da zai zo akansa idan wannan lokaci, bai sami abin hawa ba sai ya dauki wani itace da rarake shi sanna ya saka dinaren Mutumin cikinsa da wasika zuwa gare shi, sannan ya rufe bakinta sannan yazo kogi yace: Ya Ubangiji kasan cewa na ranci Dimare dubu daga daga wane, kuma ya tambayeni Mai lamini nace Allah ya isheni mai lamini, kuma ya yarda da hakan, kuma ya tambayeni shaida nace Masa Allah Shaida na kuma ya yarda da haka, kuma nayi iya kokarina in sami abin hawa amma ban samu ba, kuma ni ina bayar da Amanar ta sai ya jefata cikin kogi har ta nitse a ciki, sannan ya juya yana neman abin hawa da zai maida shi gari, sai mutumin da ya ranta masa kudin yana jiran watakila jirgi ya kawo wanda yake bin bashin, sai ga itacen da kudinsa suke ciki, sai ya dauketa don makamashi ga iyalansa, yayin da yaje ya shanyata a sai ya sami kudinsa da kuma takardar da aka aiko masa, sannan wanda ake bin bashin sai ya biyo bayansu kuma yazo da wani Dinare dubu din daban sai yace wallahi bangushe ba ina neman abin hawan da zan kawo maka kudinka, kuma bansamu ba sai wannan da nazo a cikinsa, sai ya ce: ko ka aikamun da wani abu? sai ya ce bansami wani abin hawa ba sai wannan da nazo dashi, sai ya ce: to sabida haka kuwa Allah ya biya maka da wanda ka aiko a cikin ita ce, to don haka ka koma da wannan Dinare dubu din ka rbauta
Sharhi: العربية
ذكر رسول الله صلى الله عليه وسلم أن رجلاً من بني اسرائيل طلب من رجل آخر من بني إسرائيل أن يُسلفه ألف دينار، فقال له الرجل: ائتني بشهيد يشهد أنك أخذت مني ألف دينار. فقال له الرجل الذي يريد السلف: «كفى بالله شهيدًا» أي: يكفيك ويكفيني أن يكون الله شهيدًا علينا. فقال الرجل له: فائتني بضامن يضمنك. فقال: «كفى بالله كفيلاً» أي: يكفيك أن يكون الله هو الضامن. فقال له: صدقت. فأعطاه الألف دينار إلى وقت محدد. فخرج الذي استلف فركب البحر بالمال يتجر فيه، فلما جاء الموعد المحدَّد لسداد الدَّين بحث عن مركب يركبها حتى يقدم على الذي أسلفه، فلم يجد مركبًا، فأخذ خشبة فحفرها وأدخل فيها ألف دينار وصحيفة منه إلى صاحبه وكتب إليه: من فلان إلى فلان، إني دفعت مالك إلى وكيل توكل بي. ثم سوَّى موضع الحفر وأصلحه، ثم أتى بالخشبة إلى البحر فقال: اللهم إنك تعلم أني كنت تسلفت من فلان ألف دينار فسألني كفيلاً فقلت: كفى بالله كفيلاً، فرضي بك، وسألني شهيدًا فقلت: كفى بالله شهيدًا، فرضي بك، وإني اجتهدت أن أجد مركبًا أبعث إليه الذي له في ذمتي فلم أقدر على تحصيلها، وإني أتركها عندك وديعة وأمانة. ثم رمى بها في البحر حتى دخلت فيه، ثم انصرف ولكنه ظل أيضًا يبحث عن مركب ليذهب إلى بلد الذي أسلفه بألف دينار أخرى؛ ظنا منه أن فعله الأول غير كاف، أما الرجل صاحب المال فخرج في الموعد ينظر لعل مركبًا قد جاء بماله الذي أسلفه للرجل، كأن يكون أرسله مع شخص أو جاء به بنفسه، فلم يجد مركبًا، فإذا بالخشبة التي فيها المال فأخذها لأهله يجعلها حطبًا للإيقاد، وهو لا يعلم أن المال فيها، فلما قطعها بالمنشار، وجد المال الذي له والصحيفة التي كتبها الرجل إليه بذلك، ثم جاء الرجل الذي استلف فأتى بالألف دينار الأخرى، فقال للذي أسلفه: والله لقد اجتهدت في البحث عن مركب لآتيك بمالك فما وجدت مركبًا قبل الذي أتيت فيه. قال الذي أسلفه: هل كنت بعثت إليّ بشيء؟ فقال: أُخبرك أني لم أجد مركبًا قبل الذي جئتُ فيه. قال الرجل الذي أسلفه: إن الله قد أدَّى عنك الألف دينار التي بعثت بها في الخشبة. فانصرف بالألف الدينار الأخرى التي أتيت بها راشدًا.
- جواز أن يقرض الرجلُ الرجل الفقير بغير كفيل ولا شاهد؛ اكتفاًء بشهادة الله -عز وجل-، واتكالاً عليه، ولا يكون ذلك مفرطًا ولا مضيعًا.
- جواز أن يقترض الفقير المال الكثير توكلاً على أن الله -سبحانه وتعالى- يُثَمِّره في يده، ويسهل له سداد دينه من ربحه.
- جواز الاستسلاف، وشغل الذمة بما يتخذه الرجل بضاعة يسعى فيها.
- من توكل على الله فإنه ينصره، فالذي نقر الخشبة وتوكل حفظ الله -تعالى- ماله، والذي أسلفه وقنع بالله كفيلا أوصل الله -تعالى- ماله إليه.
- أن الله -تعالى- متكفل بعون من أراد أداء الأمانة، وأن الله يجازي أهل الإرفاق بالمال بحفظه عليهم مع أجر الآخرة، كما حفظه على المسلف.
- جواز دخول الآجال في القرض.
- جواز ركوب البحر بأموال الناس والتجارة.
- الكفيل والشهيد من الأسماء الحسنى.
- فيه إثبات كرامات الأولياء.