Chanzo: HadeethEnc.com, Kiswahili v1.18.0
Matini ya Kiarabu
عَنْ حُذَيْفَةَ رَضيَ اللهُ عنه قَالَ: كُنَّا إِذَا حَضَرْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ طَعَامًا لَمْ نَضَعْ أَيْدِيَنَا حَتَّى يَبْدَأَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَضَعَ يَدَهُ، وَإِنَّا حَضَرْنَا مَعَهُ مَرَّةً طَعَامًا، فَجَاءَتْ جَارِيَةٌ كَأَنَّهَا تُدْفَعُ، فَذَهَبَتْ لِتَضَعَ يَدَهَا فِي الطَّعَامِ، فَأَخَذَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهَا، ثُمَّ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ كَأَنَّمَا يُدْفَعُ فَأَخَذَ بِيَدِهِ، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ الشَّيْطَانَ يَسْتَحِلُّ الطَّعَامَ أَنْ لَا يُذْكَرَ اسْمُ اللهِ عَلَيْهِ، وَإِنَّهُ جَاءَ بِهَذِهِ الْجَارِيَةِ لِيَسْتَحِلَّ بِهَا فَأَخَذْتُ بِيَدِهَا، فَجَاءَ بِهَذَا الْأَعْرَابِيِّ لِيَسْتَحِلَّ بِهِ فَأَخَذْتُ بِيَدِهِ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، إِنَّ يَدَهُ فِي يَدِي مَعَ يَدِهَا».
Tafsiri
Kutoka kwa Hudhaifa -radhi za Allah ziwe juu yake- amesema: Tulikuwa tunapohudhuria chakula pamoja na Mtume rehema na amani ziwe juu yake hatuweki mikono yetu mpaka kwanza aanze Mtume rehema na amani ziwe juu yake basi anaweka mkono wake, na hakika sisi kuna wakati tulihudhuria chakula pamoja naye, akaja kijakazi kwa kasi kubwa kana kwamba anasukumwa, akaenda ili aweke mkono wake katika chakula, Mtume rehema na amani ziwe juu yake akamshika mkono wake, kisha akaja Bedui kwa kasi kubwa kana kwamba anasukumwa, akamshika mkono wake, akasema Mtume rehema na amani ziwe juu yake: "Hakika Shetani hukihalalisha chakula kwa kutotajwa jina la Mwenyezi Mungu katika chakula hicho, na bila shaka alikuja na kijakazi huyu ili akihalalishe, nikashika mkono wake, akaja tena na Bedui huyu ili akihalalishe nikamshika mkono, namuapa yule ambaye nafsi yangu iko mkononi mwake, hakika mkono wake umekamatwa na mkononi wangu pamoja na mkono wake kijakazi".
Ufafanuzi
Ameeleza Hudhaifa radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake ya kwamba wanapohudhuria chakula pamoja na Mtume rehema na amani ziwe juu yake hawaweki mikoni yao katika chakula mpaka kwanza aanze Mtume rehema na amani ziwe juu yake kuweka mkono wake, na hakika sisi tulihudhuria pamoja naye siku moja katika chakula, akaja kijakazi mmoja, kutokana na kasi yake kana kwamba anasukumwa, akaenda ili aweke mkono wake katika chakula, Mtume rehema na amani ziwe juu yake akamshika mkono wake, kisha akaja Bedui kana kwamba anasukubwa, akamshika mkono wake kabla hajagusa chakula, akasema Mtume rehema na amani ziwe juu yake: Hakika Shetani hupata uwezo wa kula chakula, atakapoanza mtu kula chakula pasina kumtaja Mwenyezi Mungu Mtukufu, na alikuja na kijakazi huyu ili ajihalalishie kula, nikamshika mkono wake, kisha akaja na huyu Bedui, ili akihalalishe nikamshika mkono wake, ninamuapa yule ambaye nafsi yangu iko mkononi mwake, hakika mkono wa Shetani ulikuwa mkononi mwangu pamoja na mkono wake, kisha akataja jina la Mwenyezi Mungu Mtukufu na akala.
Mafunzo
- Heshima ya Maswahaba kwa Mtume rehema na amani ziwe juu yake na adabu yao kwake.
- Katika adabu za chakula ni mdogo kusubiri mpaka aanze mkubwa na mwenye heshima katika kula.
- Shetani huwasukuma baadhi ya watu wanaojisahau katika matendo ambayo yeye anayapenda; ili aweze kufikia lengo lake, na miongoni mwake ni haya yaliyoko katika hadithi hii.
- Anasema Nawawi: Wanasema Wanachuoni: Na inapendeza mtu kutamka kwa sauti Bismillaah ili mwenzake asikie na amzindue kwa hilo.
- Nikuwa atakapokuja mtu anataka kula na ukawa hujamsikia anasema Bismillaah basi mshike mkono wake mpaka aseme Bismillaah.
- Uwajibu wa kuondoa uovu kwa mwenye kujua, na kuondoa uovu kwa mkono kwa mwenye uwezo.
- Hadithi hii ni alama niongoni mwa alama za Mtume rehema na amani ziwe juu yake, kiasi kwamba Mwenyezi Mungu Mtukufu alimjulisha kilichotokea katika kisa hiki.
- Shetani hapati uwezo wa kula chakula cha watu wenye imani isipokuwa kama wasipotaja jina la Mwenyezi Mungu katika chakula hicho.
- Inapendeza kuwafundisha watu adabu za kula na kunywa katika Uislamu.
- Inapendeza kutoa kiapo; kwa ajili ya kusisitiza jambo kwa msikilizaji.
- Amesema Nawawi: Bismillaah wakati wa kunywa maji na maziwa na Asali na mchuzi na dawa na vinywaji vinginevyo ni kama Bismillaah wakati wa chakula.
- Amesema Nawawi: Na ikiwa mtu ataacha Bismillaah mwanzo wa chakula kwa makusudi au kwa kusahau au kwa ujinga au kwa kulazimishwa au kwa kushindwa kwa sababu yoyote ile iliyojitokeza, kisha akaweza kufanya hivyo wakati wa kula kwake, basi ni sunna aseme: "Bismillaahi Awwalihi wa Aakhirihi" Kwa jina la Mwenyezi Mungu mwanzo wake na mwisho; kwa kauli yake rehema na amani ziwe juu yake: "Akatapokula mmoja wenu basi na ataje jina la Mwenyezi Mungu, na ikiwa atasahau kumtaja Mwenyezi Mungu mwanzo wa chakula, basi na aseme: Bismillaahi Awwalihi Wa Aakhirihi" Kwa jina la Mwenyezi Mungu mwanzo wake na mwisho wake". Kaipokea Abuu Daudi na Tirmidhi.
Ufafanuzi: العربية
ذكر حذيفة رضي الله عنه أنهم إذا حضروا مع النبي صلى الله عليه وسلم طعامًا لم يضعوا أيديهم فيه حتى يبدأ رسول الله صلى الله عليه وسلم فيضع يده، وإنا حضرنا معه مرة طعامًا، فجاءت جارية من شدة سرعتها كأنها تدفع، فذهبت لتضع يدها في الطعام، فأخذ رسول الله صلى الله عليه وسلم بيدها، ثم جاء أعرابي كأنما يدفع فأخذ بيده قبل أن يمس الطعام، فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: إن الشيطان يتمكن من أكل الطعام إذا شرع فيه إنسان بغير ذكر الله تعالى، وإنه جاء بهذه الجارية ليستحل بها الأكل فأخذت بيدها، فجاء بهذا الأعرابي ليستحل به فأخذت بيده، والذي نفسي بيده، إن يد الشيطان في يدي مع يدها، ثم ذكر اسم الله تعالى وأكل.
- احترام الصحابة لرسول الله صلى الله عليه وسلم وأدبهم معه.
- من آداب الطعام أن ينتظر الصغير حتى يبدأ الكبير والفاضل في الأكل.
- الشيطان يدفع بعض أهل الغفلة لأعمال هو يرتضيها؛ ليتمكن من الوصول إلى مبتغاه، ومن ذلك ما في هذا الحديث.
- قال النووي: قال العلماء: ويستحب أن يجهر بالتسمية ليسمع غيره وينبهه عليها.
- أنه إذا جاء أحد يريد أن يأكل ولم تسمعه سمى فأمسك بيده حتى يُسَمِّي.
- وجوب تغيير المنكر ممن كان عالمًا، وتغيير المنكر باليد لمن كان قادرًا.
- هذا الحديث آية من آيات الرسول صلى الله عليه وسلم، حيث أعلمه الله تعالى بما حصل في هذه القصة.
- الشيطان لا يتمكن من طعام أهل الإيمان إلا إذا لم يذكر اسم الله عليه.
- استحباب تعليم الناس أدب الأكل والشرب في الإسلام.
- استحباب القسم؛ لتوكيد الأمر عند السامع.
- قال النووي: التسمية في شرب الماء واللبن والعسل والمرق والدواء وسائر المشروبات كالتسمية على الطعام.
- قال النووي: ولو ترك التسمية في أول الطعام عامدًا أو ناسيًا أو جاهلًا أو مكرهًا أو عاجزًا لعارض آخر ثم تمكن في أثناء أكله منها يستحب أن يسمي ويقول: بسم الله أوله وآخره؛ لقوله صلى الله عليه وسلم: "إذا أكل أحدكم فليذكر اسم الله، فإن نسي أن يذكر الله في أوله فليقل: بسم الله أوله وآخره"، رواه أبو داود والترمذي.