Majiya: HadeethEnc.com, Hausa v1.25.0
Rubutun Larabci
عَنْ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ الْجُهَنِيَّ رضي الله عنه قَالَ: ثَلَاثُ سَاعَاتٍ كَانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَانَا أَنْ نُصَلِّيَ فِيهِنَّ، أَوْ أَنْ نَقْبُرَ فِيهِنَّ مَوْتَانَا: حِينَ تَطْلُعُ الشَّمْسُ بَازِغَةً حَتَّى تَرْتَفِعَ، وَحِينَ يَقُومُ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ حَتَّى تَمِيلَ الشَّمْسُ، وَحِينَ تَضَيَّفُ الشَّمْسُ لِلْغُرُوبِ حَتَّى تَغْرُبَ.
Fassara
Daga Uƙuba ɗan Amir al-Juhani - Allah Ya yarda da shi - ya ce: Lokuta uku Manzon Allah - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya kasance yana hana mu yin salla a cikinsu, ko binne mamatanmu a cikinsu: Lokacin da rana ta fito a bayyane har sai ta ɗaga, da kuma lokacin da ta tsaya a tsakiyar sama har sai ranar ta karkace, da kuma lokacin da ranar ta kusa faɗuwa har sai ta faɗi.
Sharhi
Annabi - tsira da amincin Allah su tabbata agare shi - ya yi hani a yi sallar nafila a lokuta uku, ko a yi ƙabari a binne matattu a cikinsu: Lokaci na farko: Lokacin da rana zata fito a bayyane, hakan a yayin farkon ɓullowarta har sai ta ɗaga gwargwadan goron mashi, shi ana ƙaddara shi da kwatankwacin rubu'in sa'a (minti sha biyar). Na biyu: Lokacin da rana ta tsaya a tsakiyar sama, to babu inuwa gareta ta ɓangaren gabas ko yamma har sai ta karkace daga tsakiyar sama, inuwa ta bayyana daga ɓangaren gabas yayin da farkon lokacin sallar Azahar yake farawa, kuma taƙaitaccen lokaci ne; shi gwargwadan kwatankwacin minti biyar ne. Na uku: Loakcin da ta karkace rana ta fara faɗuwa har sai ta faɗi.
Fa'idoji
- Lokutan da aka hana yin sallah a cikinsu kamar yadda wannan hadisin da wasu hadisan daban suka yi nuni akansa sune: Na farko: Bayan sallar Asuba har zuwa ɓullowar rana. Na biyu: Lokacin ɓullowar rana har sai ta ɗaga gwargwadan goron mashi a ganin ido; wato: Gwargwadan kwatankwacin minti goma sha biyar. Na uku: Lokacin da rana ta tsaya a tsakiya har sai rana ta karkace, hakan lokacin da wata inuwa ba zata wanzu ba a gabas ko a yamma ga wanda ya tsaya a garjin rana, wasu daga cikin malamai sun ƙaddara shi da kwatankwacin minti biyar. Na huɗu: Bayan sallar La'asar har sai rana ta faɗi. Na biyar: Lokacin fatsi-fatsin rana har sai ta faɗi.
- Hani akan yin sallah a waɗannan lokutan guda biyar waɗanda aka yi hani a cikinsu, an togance farillai da (salloli) masu sabubba daga hanin.
- Hani daga jinkirta binne (mamaci) da gangan zuwa waɗannan lokutan guda uku ƙuntatattu waɗanda aka ambata a cikin hadisin, da kuma halaccinsa a cikin kowanne lokaci na dare ko na rana.
- Hikima akan hana sallah a cikin waɗannan lokutan: Asali musulmi ya miƙa wuya ga dukkanin umarnin Allah, kuma ya nisanci hane-hanenSa dan yin bauta ga Allah, kada ya tsaya daga bauta har sai ya tsinkayi hikima ko illa daga umarni kaza, ko hani akan hakan, kawai ya wajaba a kansa ya miƙa wuya, haƙiƙa wasu hikimomin sun zo ne a cikin wasu hadisan daban a cikin hakan: Na farko: Lallai cewa a lokacin garjin azahar, kafin zawali ana kunna wuta ta Jahannama kunnawa mai kaiwa koli. Na biyu: Hikima akan hani daga yin sallah a lokacin ɓullowar rana da lokacin faɗuwarta, don hakan kamanceceniya ce da mushrikai, domin su suna yi wa rana sujjada a lokacin bullowarta da lokacin faduwarta. Na uku: Amma hani akan sallah bayan sallar Asuba zuwa bullowar rana, da bayan sallar La'asar har zuwa faduwar rana, to dan toshe kafa ne; don kamanceceniya da kafirai ya yanke, kuma kada musulmi ya yi kamanceceniya da su a cikin shirkarsu, domin cewa su suna yin sujjada ga rana a lokacin bullowarta da lokacin faɗuwarta.
Sharhi: العربية
نهى النبي صلى الله عليه وسلم عن ثلاثة أوقات من النهار أن يُصلَّى فيهن صلاة التطوع، أو أن يُقبر ويُدفن فيهن الموتى: الوقت الأول: حين تطلع الشمس بازغة، وذلك عند أول طلوعها حتى ترتفع مقدار رُمْح، وهو يُقدّر بربع ساعة تقريبًا. والثاني: حين تتوسّط الشمس منتصف السماء، فلا يكون لها ظل من جهة المشرق أو المغرب إلى أن تزول عن وسط السماء، ويظهر الظل من جهة المشرق حيث يبدأ وقت صلاة الظهر، وهو وقت قصير؛ وهو بمقدار خمس دقائق تقريبًا. والثالث: حين تميل وتشرع الشمس في الغروب حتى تغرب.
- الأوقات المنهي عن الصلاة فيها كما دلَّ عليه هذا الحديث والأحاديث الأخرى هي: أولاً: بعدَ صلاة الفجْر إلى طلوع الشمس، ثانيًا: عندَ طلوع الشمس حتى ترتفع قدْر رمح في رأي العين؛ أي: بمقدار خمسة عشرة دقيقة تقريبًا، ثالثًا: حين يقوم قائمُ الظهيرة حتى تزولَ الشمس، وذلك حين لا يبقَى للقائم في الظهيرة ظلٌّ في المشرق ولا في المغرِب، وقدَّره البعض بخمس دقائق تقريبًا، رابعًا: بعدَ صلاة العصْر حتى تغرُب الشمس، خامسًا: عندَ اصفرار الشمس حتى تغرُب.
- النَّهي عن الصلاة في هذه الأوقات الخمسة المنهي عنها، يستثنى منه الفرائض وذوات الأسباب.
- النهي عن تعمد تأخير الدفن إلى هذه الأوقات الثلاثة الضيقة المذكورة في الحديث، وجوازه في أي ساعة من ليل أو نهار.
- الحِكمة من النهي عن الصلاة في هذه الأوقات: الأصلُ أنَّ المسلِم يستسلم لأوامِر الله، ويجتنب نواهيَه تعبُّدًا لله، ولا يتوقَّف عن التعبُّد حتى يطَّلعَ على الحِكمة أو العِلَّة مِن الأمر بكذا، أو النهي عن ذلك، بل عليه أن ينقاد، وقد ورد في أحاديث أخرى الحكم في ذلك: أولاً: أنَّ في وقت الظهيرة قُبيل الزوال يُوقد فيه على جهنم إيقادًا بليغًا، ثانيًا: وأمَّا الحِكمة من النهي عنِ الصلاة عندَ طلوع الشمس وعندَ غروبها، فهي مشابهة المشركين، فإنَّهم يسجدون للشمس عندَ طلوعها وعندَ غروبها، ثالثًا: وأمَّا النهي عنِ الصلاة بعدَ صلاة الفجْر إلى طلوع الشمس، وبعدَ صلاة العصْر إلى غروب الشَّمس، فمِن باب سدِّ الذريعة؛ حتى ينقطِع التشبُّهُ بالكفَّار، ولا يتشبه بهم المسلِم في شِرْكهم، فإنهم يسجدون للشمس عند طلوعها وغروبها.