Majiya: HadeethEnc.com, Hausa v1.25.0
Rubutun Larabci
عن جابر بن عبد الله رضي الله عنهما : «أنه كان يسير على جمل فأعيا، فأراد أن يُسَيِّبَهُ. فلحقني النبي صلى الله عليه وسلم فدعا لي، وضربه، فسار سيرا لم يَسِرْ مثله. ثم قال: بِعْنِيهِ بأُوقية. قلتُ: لا. ثم قال: بِعْنِيه. فَبِعْتُهُ بأوقية، واستثنيت حُمْلَانَهُ إلى أهلي. فلما بلغت: أتيته بالجمل. فنقدني ثمنه. ثم رجعت. فأرسل في إثري. فقال: أتَرَانِي مَاكستُكَ لآخذ جملك؟ خذ جملك ودراهمك، فهو لك».
Fassara
Daga Jabir Dan Abdullahi cewa shi ya kasance yana tafiya akan wani Rakuminsa da ya kasa tafiya, sai Annabi ya so ya hutar da shi, sai Annabi ya riskeni, sai ya yi mun Addua, kuma ya dake shi, sai ya zama ya ware yana tafiya ma tafiyar da bai taba yinta ba, sannan ya ce: ka siyarmun shi da Ukiya, amma saoi nace to banda kayansa har sai na isa gida, to yayin da na isa: sai na zo masa da Rakumin, sai ya bani kudina hannu, sannan na dawo, sai ya aiko bayana sai ya ce mun: "ko kana ganin na yi ta yi maka tayi don in kwace maka Rakuminka? Karbi Rakuminka da kudinka, na barmaka shi'
Sharhi
Jabir ya kasance tare da Annabi a daya daga cikin yakunansa, kuma ya kaance yana kan Rakumi wanda ya rame, sai ya kaa tafiya da iya daidaita tafiyarsa da ayari, har cewa shi yaso ya kyale shi yai tafiyarsa shi kadai, sabida rashin amfaninsa kuma Annabi ya kasance sabida tausayinsa sa da Sahabbansa da kuma Al'ummasa yana tafiya ne a bayan Runduna don tausayawa rarrauna, da wanda ya gajiya da kuma wanda guzurinsa ya kare, sai ya gamu da Jabir yana kan Rakuminsa, sai yayi masa Addua kuma ya daki Rakumin, sai dukan mai girma ya zama jin kai da kuma karin karfi da taimako ga gajiyayyen Rakumi, sai ya fara tafiya tafiyar da bai taba yinta ba, sai Annabi sabida Karamcinsa da kyawawn Dabi'unsa da tausayawarsa ya so faranta ran Jabir da kuma daukarsa da Magana da zata dauke masa kewar tafiya, sai ya ce: to siyar mun da Rakumin da kimar Ukiyya to Jabir sai yai kwadayin falalar Allah kuma ya sani cewa babu tawaya a Adininsa da zai ki siyarwa Annabi Rakuminsa, domin wannan baya cikin biyayya ta wajibi, domin Umarnin bai zama na dole ba, kuma duk da haka Annabi ya kara tambayarsa da ya siyar masa da Ukiyya, kuma ya shardanta masa cewa zai ci gaba da hawa har zuwa gida Madina, ai Annabi ya yarda da sharadinsa da suka iso, sai ya zo masa da Rakumi, kuma ya bashi kudin yayin da ya koma sai ya aiko bayansa a kirawo shi kuma ya ce da shi, kana ganin na sayi Rakuminka don kwadayin in rabaka da shi? Dauki Rakuminka da kudinka duka na baka, kuma irin wannan ba abin Mamaki bane kan Karamcin Annabi da kuma halayyarsa da kuma tausasawarsa, kuma Annabi yana da irin wadan nan misalan manya a tarihinsa
Sharhi: العربية
كان جابر بن عبد اللّه رضي الله عنهما مع النبي صلى الله عليه وسلم في إحدى غزواته، وكان راكباً على جمل قد هزل فتعب عن السير ومسايرة الجيش حتى إنه أراد أن يطلقه فيذهب لوجهه، لعدم نفعه. وكان النبي صلى الله عليه وسلم من رأفته بأصحابه وبأمته يمشي في مؤخرة الجيوش، رِفْقاً بالضعيف، والعاجز، والمنقطع، فلحق جابراً وهو على بعيره الهزيل، فدعا له وضرب جمله، فصار ضربه الكريم الرحيم قوةً وعوناً للجمل العاجز، فسار سيراً لم يسر مثله. فأراد صلى الله عليه وسلم من كرم خلقه ولطفه تطييب نفس جابر ومجاذبته الحديث المعين على قطع السفر، فقال: بعنيه بأوقية. فطمع جابر -رضي الله عنه - بفضل الله وعَلِمَ أن لا نقص على دينه من الامتناع من بيعه للنبي صلى الله عليه وسلم لأن هذا لم يدخل في الطاعة الواجبة، إذ لم يكن الأمر على وجه الإلزام، ومع هذا فإن النبي صلى الله عليه وسلم أعاد عليه الطلب فباعه إياه بالأوقية واشترط أن يركبه إلى أهله في المدينة، فقبل صلى الله عليه وسلم شرطه، فلما وصلوا أتاه بالجمل، وأعطاه النبي صلى الله عليه وسلم الثمن، فلما رجع أرسل في أثره فرجع إليه وقال له: أتظنني بايعتك طمعا في جملك لآخذه منك؟ خذ جملك ودراهمك فهما لك. وليس هذا بغريب على كرمه وخلقه ولطفه، فله المواقف العظيمة صلى الله عليه وسلم .
- أن الأحسن للقائد والأمير أن يكون في مؤخرة الجيش والقافلة، انتظارا للعاجزين والمنقطعين.
- رحمة النبي -صلى الله عليه وسلم-، ورأفته بأمته.فحين رأى جابراً على هذه الحال، أعانه بالدعاء ، وضَرْبِ الجمل الذي صار قوة له على السير بإذن الله -تعالى-.
- معجزة كبرى من معجزاته -صلى الله عليه وسلم- ناطقة بأنه رسول اللّه حقًّا، إذ يأتي على هذا الجمل العاجز المتخلف، فيضربه فيسير على إثر الضرب هذا السير الحسن ويلحق بالجيش.
- أن امتناع جابر من بيع الجمل لرسول الله -صلى الله عليه وسلم- في مثل هذه القصة، لا يُعَد إثمًا وعقوقًا وتركًا لطاعته، فإن هذا ليس على وجه الإلزام والتحتيم، وإنما على وجه التخيير والترغيب.
- جواز البيع واستثناء نفع المبيع، إذا كان النفع المستثنى معلومًا.
- جواز البيع والشراء من الإمام لرعيته.
- استحباب زواج البكر إلا إذا كان هناك حكمة من زواج الثيب؛ لأن النبي -صلى الله عليه وسلم- سأله عندما قال جابر له تزوجت: (أبكرا أم ثيبا؟) قال: بل ثيبا. قال: (فهلا بكرا تلاعبها وتلاعبك؟). قال: إن أبي ترك لي تسع أخوات فكرهت أن آتيهن بمثلهن وأحببت أن تمشطهن وتقوم عليهن.